Kontrola i zarządzanie procesami chemicznymi

Temperatura procesu

Temperatura procesu znacząco wpływa na otrzymywane rezultaty. Ma ona szczególne znaczenie w przypadku wywoływaczy kolorowych.

W celu uzyskania optymalnych temperatur procesu należy zwrócić uwagę na następujące sprawy:

  1. Ustawienie temperatury roztworu. Podczas pierwszej instalacji urządzeń, a także po wymianie płyt z obwodami sterującymi należy pamiętać o ustawieniu właściwych temperatur.
  2. Kalibracja temperatury. Jeżeli do kalibracji czujników sterujących temperaturą procesu nie jest używanydokładny termometr, to aktualne temperatury poszczególnych procesów mogą się różnić od wymaganych, pomimo prawidłowego ich ustawienia w minilabie.

Cyrkulacja

Nieodpowiednia cyrkulacja chemii może być przyczyną zmian temperatury kąpieli, co znacząco wpływa na charakterystyki otrzymywanych materiałów fotograficznych.

By zapobiec powstawaniu takiej sytuacji należy skontrolować następujące elementy:

  1. Filtr cyrkulacyjny. W przypadku zabrudzenia filtru cyrkulacyjnego spada prędkość wymiany chemii (co prowadzi do obniżenia kontrastu otrzymywanych materiałów). W celu uniknięcia takiej sytuacji należy dokładnie kontrolować stan i czyścić filtry cyrkulacyjne, a raz w miesiącu wymieniać je na nowe.
  2. Pompa cyrkulacyjna. Niewłaściwa cyrkulacja może wynikać z uszkodzenia pompy lub zwarć w obwodzie sterującym pompą cyrkulacyjną. Dlatego ważna jest okresowa kontrola poziomu cyrkulacji.

Regeneracja

Stały dopływ chemii przywraca odpowiedni poziom koncentracji aktywnych związków chemicznych, które zużywane są podczas procesu. Prędkość uzupełniania ustawiona jest jako ilość proporcjonalna (określona objętość), która dostarczana jest do odpowiedniego roztworu roboczego. Jeśli bieżąca ilość dawki regeneracyjnej nie jest tożsama z zalecanymi wartościami dla danej kąpieli, to zdolność oddziaływania chemii na obrabiany materiał ulega zmianie, co wpłynie negatywnie na uzyskaną jakość produktu finalnego.

Aby tego uniknąć należy zwraca uwagę na następujące elementy:

  1. Ustawienie dawek regeneracyjnych. Dawki te muszą być wprowadzane do maszyny zgodnie z wymogami konkretnego typu chemii.
  2. Filtr regeneratora. W przypadku zabrudzenia filtru regeneracyjnego przepływ zostanie ograniczony, a to prowadzi do obniżenia efektywnej czułości materiału oraz kontrastu uzyskanych zdjęć. Aby tego uniknąć należy wymieniać filtr co dwa tygodnie.
  3. Kontrola pomp regeneratora. Ponieważ wydajność pomp dozujących regenerator ulega zmianom wraz z upływem czasu, należy kontrolować ilość roztworu dostarczanego przez każdą z nich w jednostce czasu. Przy zmianach w stosunku do istniejących nastawień należy wprowadzić do labu nowe wartości.

Przechowywanie chemii

Zamknięte pojemniki z chemią powinny być przechowywane w suchym miejscu w temperaturze pomiędzy 5o i 30oC. Przechowywanie koncentratów chemicznych w niższych temperaturach może powodować krystalizację i powstawanie osadów. W takim przypadku wytrącenia można próbować rozpuścić ponownie w roztworze poprzez podgrzanie butelki w gorącej wodzie. Przechowywanie chemii w wyższych temperaturach może prowadzić do przyśpieszenia procesów starzenia odczynnika, co skraca czas jego przydatności do użycia.

Postępowanie z roztworami roboczymi

pH oraz ciężar właściwy. Jeżeli pH oraz ciężar właściwy roztworu roboczego nie mieszczą się w określonych przez producenta granicach, oznacza to, że został popełniony błąd w jego przygotowaniu. Roztwór taki nie powinien zostać użyty.

Kompensacja parowania

Temperatura robocza roztworów jest względnie wysoka i utrzymuje się ona na tym poziomie przez większą część dnia. Jeżeli w ciągu pewnego okresu czasu żadne materiały fotograficzne nie zostały poddane obróbce, to do kąpieli nie były dostarczane odczynniki uzupełniające. Woda będąca składnikiem roztworu podlega (w przeciwieństwie do pozostających w nim chemikalii) parowaniu, co powoduje zagęszczenie roztworu. Proces parowania trwa nawet wtedy, gdy procesor jest wyłączony.

Minilaby Fujifilm

Procesory Fujifilm posiadają możliwość automatycznego uzupełniania wody ubywającej na skutek parowania. Dzięki tej funkcji komputer automatycznie oblicza poziom koncentracji odczynników chemicznych w roztworze i kompensuje ubytek wody w celu zachowania jednolitych warunków wywoływania. Objętość uzupełnianej wody ustawiana jest w fabryce i na ogół nie wymaga regulacji. Jeżeli jednak, kontrolując parametry chemii stwierdzimy, że roztwór roboczy jest zbyt stężony lub rozcieńczony, to należy wykonać procedurę opisaną w instrukcji serwisowej, zmieniając objętość dostarczanej wody.

Inne minilaby

Jeżeli minilab nie posiada funkcji automatycznego uzupełniania wody traconej na skutek parowania, to codziennym obowiązkiem staje się poranne uzupełnianie jej ubytków. W tym celu należy uzupełnić roztwór wodą do normalnego poziomu jego stężenia.

Ubytek roztworu wynikający z parowania powinien być zawsze uzupełniany wodą. Jeżeli w tym celu użyty byłby roztwór uzupełniający, doprowadziłoby to do zbyt dużego stężenia odczynnika w roztworze roboczym.

Jeżeli jednak ubytek roztworu roboczego spowodowany jest wyciekiem, to wtedy do uzupełnienia należy użyć roztworu uzupełniającego. Jednak przed uzupełnieniem należy usunąć wyciek. Jeżeli dobowy ubytek wody jest większy niż 3%, należy sprawdzić czy w układzie nie występują przecieki.

Co najmniej raz dziennie należy sprawdzać poziom roztworu oraz czyścić rolki górne poprzez natryskiwanie wody. Nie należy stosować zbyt dużej ilości wody. Mycie poprzez natryskiwanie należy przeprowadzić również po zakończeniu pracy.

Czyszczenie procesora

Czyszczenie procesora, raków i wałków zapobiega krystalizacji chemii na tych częściach, mogącej doprowadzić do uszkodzeń emulsji filmu lub papieru oraz jej nierównomiernego wywoływania. Raki i wałki powinny być czyszczone po zakończeniu każdego dnia roboczego.

Oferta Fuji Hunt zawiera zestaw płynów do czyszczenia. Najodpowiedniejszym do ogólnego stosowania w minilabach jest Tanclene.

UWAGA! Stężony Tanclene jest kwasem żrącym. Wszyscy użytkownicy powinni postępować z najwyższą ostrożnością, aby uniknąć kontaktu odczynnika ze skórą, oczami oraz innymi częściami ciała. Należy zawsze nosić rękawice ochronne i okulary. Nie wdychać powstałych oparów.

Tank wywoływacza

W pobliżu powierzchni roztworu powstaje osad, który może osiadać na ściankach zbiornika oraz na rakach. Fuji Hunt TANCLENE jest bardzo efektywny w usuwaniu tego rodzaju nalotów. W zależności od przeznaczenia, Tanclene może być stosowany w różnych stężeniach.

Przykładowo:

  • Czyszczenie raków oraz zbiorników roboczych 250 ml Tanclene + 750 ml wody
  • Okresowe czyszczenie zbiorników roboczych : 100 ml Tanclene + 900 ml wody

Tank stabilizatora

W pewnych warunkach w zbiorniku ze stabilizatorem mogą pojawić się glony powodujące plamy w miejscach ich osadzenia na materiale światłoczułym. W przypadku wystąpienia takiego problemu do roztworu zbiornika ze stabilizatorem należy dodać Fuji Hunt ALGSTOP LR w stężeniu 4 ml na 1 litr stabilizatora.

Jeżeli problem z glonami będzie się powtarzał, należy okresowo czyścić zbiornik wykonując następujące czynności:

  1. spuścić chemię z tanku roboczego i regeneracyjnego
  2. napełnić zbiornik roboczy stabilizatora czystą wodą
  3. przemyć zbiornik regeneracyjny oraz raki w dużej ilości chłodnej wody; na tym etapie nie stosować kwasów ani utleniaczy
  4. przemyć zbiornik roboczy dużą ilością czystej, chłodnej wody
  5. napełnić zbiornik roboczy roztworem podchlorynu rozcieńczonego 5 częściami wody lub 15% roztworem węglanu sodu
  6. pozostawić roztwór na około 30 minut
  7. usunąć szczotką pozostałości osadu z glonami ze ścian zbiornika
  8. przed ponownym napełnieniem zbiornika roboczego przemyć go dużą ilością wody - napełnić tank roboczy i regeneracyjny właściwą chemią
Do góry